მუზეუმი 1958 წელს დაარსდა, ხოლო 2003 წელს მას გამოჩენილი ქართველი ისტორიკოსის, ნიკო ბერძენიშვილის სახელი მიენიჭა. მუზეუმის ფონდებში დაცულია 6 000-მდე ექსპონატი, რომლებიც გურიის რეგიონის განვითარების სხვადასხვა ეტაპს ასახავს.
მუზეუმის კოლექციის ბირთვს არქეოლოგიური მასალა შეადგენს: ვიზიტორებს შეუძლიათ იხილონ ძვ. წ. VI-V საუკუნეების საბრძოლო და შრომითი იარაღები, სამაროვანის ინვენტარი, კერამიკული ჭურჭელი და ნუმიზმატიკური მასალა. გარდა არქეოლოგიური აღმოჩენებისა, მუდმივმოქმედი ექსპოზიცია მოიცავს XIX საუკუნის საბრძოლო შეიარაღებას, მდიდარ ეთნოგრაფიულ კოლექციას, ხელნაწერებსა და გურიის ერისთავთა საგვარეულოსთან დაკავშირებულ ნივთებს.
თანამედროვე პერიოდში მუზეუმი აქტიურად მონაწილეობს საგანმანათლებლო საქმიანობაში. ვიზიტორებს შეუძლიათ დაათვალიერონ მრავალფეროვანი ექსპოზიციები, მიიღონ ინფორმაცია რეგიონისთვის დამახასიათებელი ყოფითი ტრადიციების შესახებ და გაეცნონ ნიკო ბერძენიშვილის მოღვაწეობას, რომელმაც ფუნდამენტური წვლილი შეიტანა საქართველოს ისტორიოგრაფიის განვითარებაში.
